Podmioty integracji europejskiej z perspektywy reformowania Unii Europejskiej
PBN-AR
Instytucja
Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych (Uniwersytet Warszawski)
Informacje podstawowe
Rok publikacji
2017
Główny język publikacji
pl
Strony
188
Numer tomu
Seria wydawnicza
Numer w serii wydawniczej
Numer wydania
Wydawca
Dom Wydawniczy ELIPSA
Miejsce wydania
Warszawa
ISBN
9788380171572
ISMN
ISSN
Mapa
Link do pełnego tekstu
Identyfikator DOI
Liczba arkuszy
12.00
Autorstwo oznaczone
Słowa kluczowe
pl
integracja europejska
Unia Europejska
reformowanie UE
parlamenty narodowe
en
european integration
European Union
the EU reform processes
national parliaments
Streszczenia
Język
pl
Treść
Przedkładana do rąk czytelnika monografia prezentuje wyniki badań prowadzonych przez członków Zakładu Prawa i Instytucji Europejskich w Instytucie Europeistyki WNPiSM Uniwersytetu Warszawskiego oraz osoby z innych krajowych ośrodków akademickich. Głównym celem badań zespołu było uszczegółowienie analizy systemu Unii Europejskiej i jej otoczenia oraz znalezienie nowych sposobów opisu relacji: państwa członkowskie a instytucje Unii Europejskiej. Autorzy poszczególnych rozdziałów niniejszej publikacji starali się zaprezentować mechanizmy przenikania, uczestnictwa i wywierania wpływu na procesy polityczne zachodzące w Unii Europejskiej. Wieloletnie badania dotyczące systemu UE wykazują jego silny koncyliacyjny charakter. Wszelkie uzgodnienia i rozstrzygnięcia podejmowane są dopiero wówczas, gdy wszystkie strony są usatysfakcjonowane i nie wyrażają sprzeciwu. Jest to czynnik socjalizujący i oddziałujący na relacje między podmiotami procesów integracji europejskiej. Definiowanie podmiotów integracji europejskiej dokonane jest z zastosowaniem koncepcji governance. Stosowane określenie zawiera szeroki zbiór bytów zorganizowanych, zinstytucjonalizowanych lub niezinstytucjonalizowanych, podejmujących aktywność w ramach procesu tworzenia i realizacji polityk publicznych Unii Europejskiej. W przyjętej koncepcji analizą objęto, obok głównych podmiotów uczestniczących w europejskim procesie decyzyjnym – państw członkowskich i instytucji UE, także aktorów pozapaństwowych: grupy interesu, organizacje pozarządowe, partie polityczne działające na poziomie ponadnarodowym, włączając w równym stopniu obywateli. W poszczególnych rozdziałach Autorzy starali się obrać różną perspektywę badawczą, najbardziej właściwą do analizy przedmiotowego wycinka rzeczywistości. Analizując wpływ instytucji europejskich i innych podmiotów aktywnych na poziomie europejskim na procesy reformowania UE, przyjęto perspektywę ponadnarodową. Analizując podmioty aktywne z poziomu państw członkowskich, przyjęto perspektywę narodową. Autorzy są świadomi, że zaprezentowane wyniki badania mają charakter wycinkowy i nie obejmują wyczerpująco zagadnienia udziału poszczególnych podmiotów w procesach reformowania Unii Europejskiej. Istotne w niniejszym badaniu było określenie, jak należy rozumieć procesy reformowania UE. W powszechnym odczuciu mogą one być rozumiane wąsko i sprowadzone wyłącznie do zmiany istniejących rozwiązań prawnych, zmian traktatowych, zmian instytucjonalnych, wpływających na funkcjonowanie UE. W niniejszej publikacji Autorzy przyjęli szeroką definicję procesów reformowania, przede wszystkim z udziałem obywateli UE. Zatem pod pojęciem reformowania UE należy rozumieć zarówno działania o charakterze adaptacyjnym do nowych wyzwań, działania naprawcze, uzdrawiające, ale także działania o charakterze modernizacyjnym, jako zracjonalizowany proces usuwania barier w rozwoju i unowocześniania zasad działania Unii. Istotna potrzeba przeprowadzenia reformy Unii została wyartykułowana w latach 90. ubiegłego stulecia, lecz nie została ona jednak jak dotąd zaspokojona. Podłożem tego stanu rzeczy są, z jednej strony, zmieniające się warunki i oczekiwania ze strony otoczenia międzynarodowego UE, które generują wciąż nowe problemy i wyzwania wobec Unii, z drugiej strony, brakuje determinacji wśród państw członkowskich do podjęcia decyzji o zmianach. Jest ona po części zależna od aprobaty społecznej dla procesu integracji oraz od zmian stanowiska rządów państw członkowskich po krajowych wyborach, w wyniku przekształceń koalicji rządzących itp. Nie można w tej materii oczekiwać ani cykliczności, ani możliwości prognozowania. Stąd problematyka reformowania UE pozostaje wciąż aktualna. Głównym problemem badawczym prezentowanej monografii była analiza tendencji i sposobów determinowania procesów integracyjnych oraz określenie potencjału reformowania tych procesów przez badane podmioty. Autorzy publikacji zdefiniowali potrzeby badanych podmiotów i ich potencjał oddziaływania poprzez różne struktury oraz ich skuteczność w wyrażaniu celów. Wyjaśnieniu podlegały relacje między podejmowanymi działaniami a badanymi podmiotami, na ile reforma może wpływać na działanie UE i badanego podmiotu, np. na zdolności do reagowania na sytuacje kryzysowe. Ponadto przedmiotem prowadzonych analiz były funkcjonujące mechanizmy i ich efektywność w realizacji celów. Poszukiwano uwarunkowań skuteczności działań prowadzonych przez badane podmioty, czy są one zależne od rozwiązań instytucjonalnych systemu, w ramach którego oddziałują, czy funkcjonują w ramach sieci innych powiązań z pozostałymi podmiotami. Autorzy także udzielali odpowiedzi na pytanie dotyczące determinującego charakteru procesów socjalizacyjnych zachodzących w obrębie systemu UE, jak te procesy wpływają na potencjał czy motywację do realizacji własnych interesów w perspektywie podejmowania decyzji dotyczących przyszłości wspólnoty czy stricte reformowania UE. Poza granicami analizy prezentowanej w poszczególnych rozdziałach monografii pozostaje kwestia wpływu otoczenia międzynarodowego Unii i dokonujących się wokół procesów politycznych, gospodarczych i społeczno-kulturowych na jej reformowanie. Autorzy są świadomi i dostrzegają wagę tych procesów, jednakże ze względu na określony zakres badań, prowadzonych w ramach Zakładu Prawa i Instytucji Europejskich IE WNPiSM UW, nie zostały one uwzględnione w przygotowanej monografii. Publikację otwiera rozdział autorstwa Marty Witkowskiej. W rozdziale pt. „Parlamenty narodowe jako podmioty integracji europejskiej z perspektywy reformowania Unii Europejskiej” prezentuje ona rekomendacje dotyczące zakresu oddziaływania parlamentów narodowych jako podmiotów integracji europejskiej z perspektywy reformowania Unii Europejskiej po Traktacie z Lizbony. Została dokonana ocena możliwości wynikających z nowych zmodyfikowanych regulacji traktatowych przyznających parlamentom państw członkowskich UE instrumenty bezpośredniego kształtowania i kontroli przyjmowanych decyzji i tworzonych polityk w ramach Unii Europejskiej (UE). Ze względu na ramy analizy, wnioskowanie ograniczono do dwóch obszarów: wykorzystania dialogu politycznego oraz mechanizmu wczesnego ostrzegania (tzw. żółta lub pomarańczowa kartka). Zbadany został zakres wykonywanych uprawnień, na ile opinie parlamentów mogą obejmować dokumenty wyznaczające nowe kierunki w politykach UE czy wręcz potrzebę reformowania UE. Główne pytania badawcze dotyczą skali aktywności, powszechności, a także jakości i efektów stosowania dostępnych instrumentów wpływu, w tym mechanizmu wczesnego ostrzegania, przez parlamenty narodowe. Czy badane podmioty potrafią wykorzystać możliwości wynikające z nowych rozwiązań proceduralnych dla wzmocnienia swojej pozycji i zakresu wpływu na tworzone prawo i kształtowane polityki UE. Kolejny rozdział pt. „Referenda w Grenlandii i Wielkiej Brytanii a proces integracji europejskiej” został przygotowany przez Elżbietę Kużelewską. Autorka swoją uwagę skupiła na roli społeczeństw państw członkowskich i instrumentu referendum jako bezpośredniej formy partycypacji społecznej w kwestiach integracji europejskiej. Referendum może być istotnym narzędziem wpływu społeczeństw na dynamikę i kierunek procesów integracji europejskiej. Badanie zostało zawężone do analizy referendów w sprawie wystąpienia ze struktur EWG/UE, w efekcie których zaobserwowano nasilenie procesów skutkujących dezintegracją europejską. Tymi wybranymi do analizy przypadkami są Wielka Brytania i Grenlandia. Ich społeczeństwa skorzystały z możliwości wyrażenia swego stanowiska wobec integracji europejskiej w referendach, w których wyniku podjęły decyzję o wystąpieniu ze struktur unijnych. Celem rozdziału jest ukazanie społeczeństwa grenlandzkiego i brytyjskiego jako podmiotów integracji europejskiej dystansujących się od idei zacieśnionej i pogłębionej współpracy europejskiej. torka w rozdziale poszukuje odpowiedzi na pytanie badawcze dotyczące wpływu społeczeństw państw członkowskich (rozumianych specyficznie jako podmioty europejskie) na proces integracji europejskiej i konsekwencje negatywnych wyników referendów w kwestiach związanych z tym procesem dla przyszłości Unii Europejskiej, a nawet dla intensywności procesów dezintegracyjnych. Autorem kolejnego rozdziału jest Radosław Potorski. Jest on zatytułowany „Trybunał Sprawiedliwości z perspektywy reformowania Unii Europejskiej”. Trybunał Sprawiedliwości, będący najważniejszą częścią pionu sądowego Unii Europejskiej, należy do wielopoziomowego systemu kreowania decyzji publicznych w ramach tejże organizacji. Jego zadaniem jest zapewnienie poszanowania prawa w wykładni i stosowaniu traktatów. W celu realizacji przypisanych mu zadań, TS posiada niezwykle rozbudowane uprawnienia orzecznicze. W tym prawo do interpretowania unijnych norm prawnych, co doprowadzić ma do stworzenia spójnego systemu na terenie całego obszaru integracyjnego. Właśnie ta kompetencja zawiera w sobie znaczący potencjał do tego, by być swoistą dźwignią dla reformowania systemu UE, nadając dysponującej nią instytucji znaczącą moc sprawczą. Tu jednak poważną przeszkodą dla Trybunału, od samego początku istnienia Wspólnoty później Unii, był problem braku realnych gwarancji egzekwowalności jego orzeczeń w systemach krajowych. Niemniej na uwagę zasługuje fakt, że w trakcie rozwoju procesów integracyjnych w ramach UE, TS w celu wzmacniania własnej pozycji ustrojowej nawiązał specyficzny rodzaj relacji (dialogu prawnego) z sądami państw członkowskich, a następnie podmiotami niepublicznymi. Dowodząc swojej przydatności na drodze ku wzmocnieniu ich praw oraz pozycji tych drugich w ramach sporów z podmiotami publicznymi doprowadził do zbliżenia pozycji swojego orzecznictwa do poziomu, jaki przypisywany jest precedensom w systemie common law. Jednocześnie, w ten sposób, wykreowana została nowa ścieżka dla dokonywania zmian w zakresie trybu funkcjonowania systemu UE. Trybunał mógł wprowadzać w życie swoje zamysły interpretacyjne, które de facto oznaczały nierzadko innowacje dla systemu, w którym operował. Niekiedy dochodziło do tego wręcz z pominięciem organów władzy wykonawczej i prawodawczej danego państwa. Czasem natomiast odbywało się to poprzez wpływanie na ostateczne decyzje państw-członków. Skala czy też rozciągłość merytoryczna tego zjawiska była znaczna. Chodziło tu zarówno o kwestie partykularne, mające znaczenie dla drobnego wycinka funkcjonowania multi-level governance UE, ale też i sprawy rzutujące na całe polityki w jego ramach. Chodziło jednak także i o zmiany, które można byłoby zakwalifikować jako ustrojowe – zmieniające sposób i zakres funkcjonowania całego systemu Unii Europejskiej. W kolejnym rozdziale autorstwa Jarosława F. Czuba pt. „Grupy interesu jako podmioty integracji europejskiej z perspektywy reformowania Unii Europejskiej” przedmiotem analizy są grupy interesu, które odgrywają znaczną rolę w procesie reformowania Unii Europejskiej. Grupy interesu, jako podmioty aktywnie uczestniczące w systemie instytucjonalnym i decyzyjnym UE, mają znaczący wpływ na dokonujący się proces jej reformowania, ze względu na stale poszerzające się możliwości wpływu, które uwzględniają zarówno rozszerzanie zakresu kompetencji poszczególnych instytucji i organów UE, a także obszary polityk prowadzonych przez poszczególne instytucje UE. Zmienną niezależną są czynniki egzogeniczne jak i endogeniczne, zachodzące w samej UE i jej strukturach, które w znacznym stopniu przyczyniają się do całego procesu reformowania samej UE. Czynnikami tymi są: dostępność odpowiednich środków finansowych przeznaczonych na kampanie lobbingowe, dostęp do poszczególnych instytucji unijnych, priorytetowe obszary rozwoju UE, czy wprowadzane zmiany w systemie głosowania. Wartym podkreślenia jest fakt, że zachodzące zmiany w samej UE mają także wpływ na rozwój i reformowanie poszczególnych grup interesu, w tym także polskich grup interesu. Autor stawia następujące pytania badawcze: czy grupy interesu miały i mają znaczący wpływ na reformowanie Unii Europejskiej? w jakim stopniu grupy interesu przyczyniają się do procesu reformowania Unii Europejskiej? czy ich działalności lobbingowa jest wystarczająco aktywna, że grupy interesu ogrywają znaczną rolę w reformowaniu UE, czy dostosowują się do zaistniałych sytuacji i regulacji prawnych? jakie czynniki zewnętrzne przyczyniają się do tego, że grupy interesu mogą mieć wpływ na proces reformowania UE? W jakim stopniu grupy interesu wpływają na poszczególne instytucje i od czego zależy ich aktywizacja wobec tych instytucji? Do szerszego zbadania tego zjawiska posłuży, istotna z punktu badania grup interesu, teoria neofunkcjonalizmu. W rozdziale „Rola i miejsce organizacji pozarządowych w procesie integracji europejskiej i reformowania UE” Elena V. Kucheryavaya omawia wybrane kwestie funkcjonowania struktur demokratycznych w procesie integracji i reformowania Unii Europejskiej. Fokus analizy nakierowany jest na organizacje pozarządowe (NGOs). Punktem wyjścia do rozważań stało się założenie, że współczesna demokracja nie może dobrze funkcjonować bez obywatelskiej partycypacji i wspólnotowości, a proces integracji europejskiej i reformowania UE – bez udziału organizacji pozarządowych, zwłaszcza tych dużych, sieciowych, międzynarodowych. Na wstępie autorka prezentuje teorie organizacji pozarządowych oraz ich funkcje w procesach demokratycznych. Następnie zajmuje się w ujęciu historycznym współpracą NGOs z instytucjami unijnymi oraz analizuje podstawy prawne, powody i efekty podejmowanych działań. We wnioskach wskazuje na pozycję organizacji pozarządowych w UE jako podmiotów integracji europejskiej i ich znaczenie dla reformowania Unii. Następnie Sebastian Dłuski w rozdziale pt. „Wpływ partii politycznych na poziomie europejskim w zakresie niwelowania zjawiska deficytu demokracji w Unii Europejskiej” analizuje działalność i funkcje europejskich federacji partii politycznych, znanych powszechnie jako europartie, w aspekcie niwelowania deficytu demokracji w UE. Aktywność partii politycznych funkcjonujących na poziomie europejskim jest już od lat postrzegana jako jedna z możliwości przezwyciężenia części problemów i wyzwań stojących przed UE, a przede wszystkim przeprowadzenia reformy mającej na celu likwidację lub znaczące ograniczenie występowania zjawiska deficytu demokracji. Autor postawił hipotezę dotyczącą skutecznego przeciwdziałania zjawisku deficytu demokracji w UE. Działania te wymagają nie tylko zwiększenia zakresu uprawnień instytucji pochodzących bezpośrednio z wyborów powszechnych czy zwiększenia transparentności sposobu sprawowania władzy na poziomie europejskim, ale również stymulowania zaangażowania obywateli państw członkowskich w sprawy publiczne o charakterze transnarodowym. Jednym z ważniejszych pośredników pomiędzy obywatelami wszystkich państw członkowskich a instytucjami unijnymi są badane europartie. Inne, tradycyjne funkcje wyborcze, takie jak selekcja kandydatów w wyborach czy kreowanie elit politycznych, europartie realizują w niewielkim stopniu. Za niezadowalający autor uznaje wpływ europartii na kreowanie idei i programów politycznych, w tym europeizację krajowych partii politycznych. Podsumowując autor wskazał, że partie polityczne na poziomie europejskim powinny stać się w następnych latach podmiotami mającymi kluczowy wpływ na reformowanie Unii Europejskiej w zakresie przeciwdziałania zjawisku deficytu demokracji. Dla likwidacji dotychczasowych ograniczeń niezbędne jest wprowadzenie nowych rozwiązań prawnych, zwiększenie poziomu finansowania i zakresu podejmowanych działań oraz uzyskanie autonomii personalnej i organizacyjnej od partii krajowych oraz frakcji politycznych w Parlamencie Europejskim.
Język
en
Treść
This monograph presents the results of the research conducted by the members of the Department of Law and European Institutions at the Institute of Euro- pean Studies at the University of Warsaw and from other national academic centers. The main objective of the team’s research was a detailed analysis of the European Union system and its surroundings, as well as a search of new ways of describing relations between the Member States and the institutions of the European Union. Authors in the chapters of this publication have attempted to demonstrate the mechanisms of penetration, participation and influence on the political processes taking place in the European Union. Long-term studies on the EU system show its strong conciliation. All arrangements and decisions are made only when all parties are satisfied and do not object. It is a socializing factor and it influences the relations between the actors of the European integration processes. The definition of European integration entities was made using the concept of governance. This definition includes a wide range of organized, institutionalized or non-institutionalized entities taking part in the process of creating and implementing public policies of the European Union. In the agreed concept, the analysis includes in addition to the main players involved in the European decision-making process – Member States and EU institutions – also non- state actors: interest groups, non-governmental organizations, political parties operating at the transnational level, including citizens. In their chapters the authors attempted to take different perspectives, most appropriate for analyzing the selected subjects of the reality. A transnational perspective was adopted for the analysis of the impact of the European institutions and other actors at European level on the EU reform processes. The national perspective was adopted for the analysis of the active actors from the level of Member States. The authors understand that the presented results are fragmented and do not cover all the issues of participation of different actors in the reform processes of the European Union. The essence of this research was to define how EU reform processes should be understood. In common sense, EU reform processes can be narrowly understood and reduced only to changes in emerging legal arrangements, treaty changes, institutional changes that affect the functioning of the EU. In this publication the authors have adopted a broad definition of reform processes, primarily involving EU citizens. Under the concept of reforming of the EU, it is necessary to understand both adaptive actions to new challenges, corrective and healing actions, but also modernization measures as a rationalized process of removing barriers to the development and modernization of the Union’s operating principles. The essential need for a reform of the Union was articulated in the 1990s, but has not yet been met. On the one hand, we have the changing conditions and expectations of the EU’s international environment, which are still generating new problems and challenges for the Union, on the other hand, we have the lack of determination among the Member States to decide about changes. It is partly dependent on the social approval of the integration process and changes in the position of member state governments after national elections, as a result of the transformation of the governing coalition, etc. There can be neither cyclical changes nor forecasting in this matter. Hence, the issue of reforming the EU is still up to date. The main research problem in the presented monograph is the analysis of tendencies and ways of determining integration processes and the potential of reforming of these processes by the examined entities. The authors of the publication have defined the needs of the examined entities and their potential for influencing through the various structures and their effectiveness in expressing their goals. The relationship between the undertaken actions and their actors was explained by the extent to which the reform could affect the functioning of the EU and of the concrete subject, such as the ability to respond to crises. Moreover, the subject of the analysis was the functioning mechanisms and their effectiveness in achieving the objectives. The determinants of the effectiveness of the activities carried out by the investigated entities are sought whether they depend on the institutional arrangements of the system under which they operate, or they operate within the network of other links with other entities. The authors also answered to a question about the determinant nature of socialization processes taking place within the EU system: how these processes influence the potential or motivation to realize one’s own interests in the perspective of making decisions about the future of the European community or strictly reforming the EU. Out of the scope of the analysis presented in the chapters of the monograph, there remains the question of the impact of the international environment of the European Union and the impact of the political, economic and socio-cultural processes on its reforming. Authors understand the importance of these processes, however, due to the specific scope of research carried out within the Department of Law and European Institutions IE at University of Warsaw, they were not included in the prepared monograph. The opening chapter of this publication is Marta Witkowska’s chapter entitled “National Parliaments as actors of European integration from the perspective of reforming of the European Union”. It includes recommendations on the extent to which national parliaments act as actors of European integration from the perspective of reforming of the European Union after the Treaty of Lisbon. There was made an assessment of the possibilities resulting from the new modified treaty’s regulations, which grants parliaments of the EU Member States the instruments for direct shaping and monitoring of adopted decisions and policies within the European Union (EU). Due to the framework of the analysis, the outcomes were limited to two areas: the use of political dialogue and the early warning mechanism (called “yellow” or “orange card”). The scope of rights has been examined, insofar as the opinions of parliaments may include documents designating new directions in the EU policies or even the need to reform the EU. The main research questions concern the scale of activity, universality, and the quality and effects of the use of the available influence instruments, including the early warning mechanism, by national parliaments. Can the analized entities take advantage of the opportunities arising from the new procedural solutions to strengthen their position and influence on the law and shaping of the EU policies? The next chapter, “Referendums in Greenland and Great Britain versus the process of the European integration” was prepared by Elżbieta Kużelewska. The author focused on the role of the Member States’ societies and the referendum as a direct form of civil participation in the European integration issues. Referendum can be an important tool for influencing societies on the dynamics and direction of European integration processes. The research was directed to the analysis of the referendums in two Member States, as a result of which the intensification of the processes leading to European disintegration was observed. The UK and Greenland were selected for the analysis. The societies of these countries have benefited from the opportunity to express their views on European integration in the referendums in which they decided to separate from the EU. The purpose of the chapter is to demonstrate Greenlandic and British societies as European integration actors, distancing themselves from the idea of deeper European cooperation. The author in this chapter seeks the answer to the research question about the impact of the Member States’ societies (understood specifically as European actors) on the European integration processes and the consequences of the negative results of referendums on the issues related to this processes for the future of the European Union and even on the intensity of disintegration processes. The author of the next chapter is Radoslaw Potorski. It is entitled “The Court of Justice in the perspective of the European Union’s reforming process”. The Court of Justice, the most important part of the judicial branch of the European Union, belongs to the multilevel system of public decision-making. Its task is to ensure respect for the law in the interpretation and application of the Treaties. In order to carry out the tasks assigned to it, the Court of Justice has extremely extensive jurisdiction, including the right to interpret EU legal norms, which leads to creating a coherent system throughout the whole integration area. This competence has a significant potential to be a lever for reforming of the EU system, giving it a significant operating power. However, a serious obstacle for the Court, from the beginning of the existence of the European Communities and later of the Union, was the lack of real guarantees of enforceability of its judgments in national systems. Equally important is the fact that during the development of integration processes within the EU, the Court of Justice established a specific type of relationship (legal dialogue) with the courts of the Member States and then non-state actors in order to strengthen its own political position. By proving its usefulness in the way of strengthening the non-state actors’ position in the context of disputes with state actors, the Court’s case of law has been approximated to the level attributed to the common law precedents. At the same time, this way, a new path has been created to make changes to the mode of operation of the EU system. The Court was able to implement its interpretative intentions, which de facto often meant innovation for the system in which it operated. Sometimes, it was done without the executive and legislative bodies of the states. Sometimes, however, it was done by influencing the final decisions of the Member States. The scale or substantive extents of this phenomenon was significant. It included both specific issues that were relevant to the small fragmentation of the EU multi-level governance, but also to the whole of its policies. There were also changes that could be classified as systemic – they change the way and scope of functioning of the whole system of the European Union. The next chapter prepared by Jarosław F. Czub is entitled “Interest groups as actors of European integration from the perspective of reforming of the European Union”. The subjects of analysis are interest groups, which play a significant role in the process of reforming of the European Union. Interest groups, as actors actively participating in the institutional and decision-making systems of the EU, have a significant impact on the reform process what is taking place, due to the ever-widening impact that takes into account both the broadening of the competences of individual EU institutions and bodies, as well as policy areas by individual EU institutions. Independent variable includes external and internal factors in the EU and its structures, which contribute significantly to the whole reform process of the EU. These factors are: the availability of adequate funding for lobbying campaigns, access to EU institutions, priority areas to the EU development and changes in the voting system. It is worth emphasizing that the changes taking place within the EU also have an impact on the development and reform of interest groups, including Polish interest groups. The author asks the following research questions: did interest groups have a significant impact on reforming the European Union? To what extent do interest groups contribute to the reforms of the European Union? Are their lobbying activities enough for interest groups playing a significant role in reforming of the EU, or they aligned with existing legal regulations? What external factors contribute to the fact that interest groups may have an impact on the reform process of the EU? To what extent do interest groups affect EU institutions and what is their motivation? The theory of neo-functionalism, important for interest groups studies, will be used to broaden the research of this phenomenon. In the chapter “The role and place of NGOs in the process of European integration and reform of the EU” Elena V. Kucheryavaya discusses selected issues of the functioning of democratic structures in the process of European integration and reforming. The focus of the analysis is on non-governmental organizations (NGOs). The point of departure for deliberations has been the assumption that modern democracy cannot work well without civil participation, and the process of European integration and reform of the EU – without the involvement of non-governmental organizations, especially those large, networked, international. At the beginning, the author presents theories of NGOs and their functions in democratic processes. Then she describes the history of cooperation between NGOs and the EU institutions and analyzes the legal bases, reasons and effects of this cooperation. The conclusions indicate the position of non-governmental organizations in the EU as European integration actors and their importance for reformation of the Union. Then Sebastian Dłuski in the chapter entitled “The influence of political parties at European level on the elimination of the democratic deficit in the European Union” examines the activities and functions of the European political party federations, commonly known as europarties, in terms of reducing the democratic deficit in the EU. The activity of political parties operating at the European level has been seen for many years as one of the possibilities to overcome some of the problems and challenges facing the EU, and to carry out a reform aimed at eliminating or significantly reducing the occurrence of the democratic deficit. The author put forward a hypothesis concerned the effective counteracting the democratic deficit in the EU. These actions require not only an increase in the powers of the institutions directly coming from the180 Abstract general election or increasing the transparency of governance at the European level, but also stimulating the involvement of citizens of the Member States in transnational public affairs. One of the major intermediaries between the citizens of all Member States and the EU institutions are europarties. Other traditional electoral functions, such as selection of candidates for election or creation of political elites, europarties fulfill at a low level. The author is not satisfied by the influence of europarties on the creation of ideas and political programs, including the Europeanisation of national political parties. In conclusion, the author pointed out that political parties at the European level should become the key players in the reform of the European Union in the field of counteracting the democratic deficit in the upcoming years. In order to eliminate the existing restrictions, it is necessary to introduce new legal solutions, increase the level of funding and scope of activities, and gain personal and organizational autonomy from national parties and political groups in the European Parliament.
Język
ru
Treść
Передаем в руки читателя монографию, представляющую результаты исследований, проведенных сотрудниками Кафедры права и европейских институтов в Институте европейских исследований на Факультете политических наук и международных исследований Варшавского Университета, а также учеными из других польских университетов. Основной целью исследовательской группы был подробный анализ системы Европейского Союза и его окружения, а также поиск новых способов описания отношений между государствами-членами ЕС и институтами Европейского Союза. Авторы отдельных глав данной публикации постарались разносторонне представить механизмы взаимодействия, участия и влияния на политические процессы, происходящие в Европейском Союзе. Многолетние исследования системы ЕС показывают ее примирительный характер. Любые согласования и решения принимаются только тогда, когда все стороны удовлетворены и не имеют никаких возражений. Этот фактор социализирует и влияет на отношения между субъектами европейских интеграционных процессов. В книге используется определение субъектов европейской интеграции с применением концепции управления governance. Используемый здесь термин охватывает широкий перечень организаций, институтов и других субъектов, участвующих в процессе разработки и реализации публичной политики Европейского Союза. Принятая авторами концепция анализа охватывает не только основных участников европейского процесса принятия решений – государствачлены и различные институты ЕС, но и негосударственных участников: группы интересов, общественные организации, политические партии, действующие на международном уровне, включая также граждан. Авторы отдельных глав монографии постарались применить разные исследовательские подходы, наиболее подходящие для анализа выбранных областей исследования. Для анализа влияния европейских институтов и других органов, действующих на европейском уровне в процессе реформирования ЕС, принята транснациональная перспектива. Для анализа субъектов, действующих на уровне государствчленов ЕС, принята национальная перспектива. Авторы однако понимают, что представленные результаты исследованиий носят фрагментарный характер и не охватывают всецело тематики участия абсолютно всех субъектов в процессах реформирования Европейского Союза. Важным в данном исследовании было определить, как следует понимать процессы реформирования ЕС. Согласно распространенному мнению, про- цессы реформирования ЕС могут пониматься узко и сводиться исключительно к изменению существующих законодательных норм, изменению трактатов, а также к институциональным изменениям, влияющим на функционирование ЕС. В данной публикации авторы приняли широкое определение процессов реформирования, и прежде всего, с участием граждан ЕС. Таким образом, под понятием реформирования ЕС следует понимать как действия с целью адаптации к новым вызовам (корректирующие действия), так и деятельность с целью модернизации, обновления системы, являющуюся рациональным процессом преодоления барьеров в развитии и модернизации принципов функционирования Европейского Союза. Насущная потребность проведения реформы Европейского Союза обозна- чилась в 90-е годы прошлого столетия, но она, однако, до сих пор в полной мере не реализована. Причинами такого положения дел являются, с одной стороны, изменяющиеся условия и ожидания международного окружения ЕС, которые генерируют все новые и новые проблемы и вызовы для Европей- ского Союза, а с другой стороны, не хватает решимости государств-членов ЕС для принятия решений об изменениях. Это отчасти зависит от одобрения общества и процесса интеграции, а также от изменения позиций правительств государств-членов после национальных выборов, в результате преобразований правящих коалиций и т.д. Нельзя в этом вопросе рассчитывать ни на цикличность, ни на возможности прогнозирования. Поэтому проблема реформирования ЕС остается все время актуальной. Основной проблематикой исследования в представленной монографии стал анализ тенденций и способов развития интеграционных процессов, а также определение потенциала реформирования этих процессов со стороны иссле- дуемых субъектов. Авторы публикации определили потребности исследуемых субъектов и их потенциал воздействия через различные структуры, а также эффективность в формулировании целей. Выяснения требовало соотношение между осуществляемой деятельностью и ее субъектами: насколько реформа может повлиять на действия ЕС и исследуемого субъекта – например, на способность реагирования на кризисные ситуации. Кроме того, предметом анализа были функционирующие механизмы и их эффективность в достижении целей. Исследовались детерминанты эффективности действий, осуществляемых исследуемыми субъектами: зависят ли они от институциональных решений системы, в рамках которой действуют, или действуют в рамках сети взаимос-Краткое содержание монографии вязей с остальными субъектами. Авторы также рассматривали вопросы, касающиеся характера процессов социализации, происходящих в рамках системы ЕС: как эти процессы влияют на потенциал и мотивацию к реализации собственных интересов в перспективе принятия решений о будущем Европейского сообщества и конкретно рформирования ЕС. За пределами анализа, представленного в монографии, остался вопрос влияния на реформирование ЕС международного окружения и происходящих вокруг Евросоюза политических, экономических и социально-культурных про- цессов. Авторы осознают и признают важность этих процессов, однако ввиду определенных рамок исследований, проводимых на Кафедре права и европейских институтов, они не были учтены в подготовленной монографии. Публикацию открывает глава авторства Марты Витковской. В этой главе, названной „Национальные парламенты как участники европейской интеграции с точки зрения реформирования Европейского Союза”, представлены рекомендации, касающиеся сферы влияния национальных парламентов в качестве субъектов европейской интеграции с точки зрения реформирования Европейского Союза после Лиссабонского Трактата. Проведена оценка возможностей, вытекающих из новых, модифицированных правовых норм Трактата, дающих парламентам государств-членов ЕС инструменты прямой разработки и контроля принимаемых решений и политики в рамках Европейского Союза (ЕС). Ввиду определенных рамок анализа, выводы сводятся к двум областям: использование политического диалога и механизма раннего предупреждения (т.н. желтая или оранжевая карточка). Исследован диапазон выполняемых полномочий: насколько мнения парламентов могут охватывать документы, которые определяют новые направления в политике ЕС или необходимость реформирования ЕС. Основные вопросы исследования касаются уровня активности, распространенности, а также качества и эффектов использования национальными парламентами имеющихся инструментов влияния, в том числе механизма раннего предупреждения. В состоянии ли исследуемые субъекты использовать возможности, вытекающие из новых процессуальных решений для укрепления своей позиции и степени влияния на законодательство и формирование политики ЕС. Следующая глава, под названием „Референдумы в Гренландии и Вели- кобритании vs процесс европейской интеграции” подготовлена Эльжбетой Кужелевской. Внимание здесь сосредоточено на роли общественности госу- дарств-членов ЕС и инструменте референдума, как непосредственной формы общественного участия в вопросах европейской интеграции. Референдум может быть жизненно важным инструментом влияния общества на динамику и направление процессов европейской интеграции. Исследование посвящено анализу референдумов в двух государствах-членах ЕС, в результате которых наблюдалось обострение процессов, повлиявших на европейскую дезинтеграцию. Выбранными для анализа государствами-членами ЕС стали Великобритания и Гренландия. Граждане этих стран воспользовались возможностью выражения в референдумах своей позиции по отношению к европейской интеграции, и в результате приняли решение о выходе из структур ЕС. Цель этой главы – показать общества Гренландии и Великобритании в качестве субъектовевропейской интеграции, дистанцирующихся от идеи более тесного и углубленного европейского сотрудничества. Автор ищет в своем исследовании ответ на вопросы о влиянии общества в государствах-членах ЕС (понимаемых специфически как европейские субъекты) на процесс европейской интеграции, а также о последствиях отрицательных результатов референдумов по вопросам, связанных с этим процессом, для будущего Европейского Союза, более того – для интенсивности процессов дезинтеграции. Автором следующей главы является Радослав Поторски. Глава называ- ется «Европейский Трибунал с точки зрения реформирования Европейского Союза». Европейский Трибунал, являющийся наиболее важной частью судебной вертикали Европейского Союза, принадлежит к многоуровневой системе принятия решений в рамках ЕС. Его задача – обеспечение соблюдения права в интерпретации и применении Трактатов. В целях реализации назначенных ему задач Трибунал имеет чрезвычайно широкие полномочия. В том числе право интерпретировать правовые нормы ЕС, что должно вести к созданию единой системы на территории всего интеграционного пространства. Именно эта компетенция содержит в себе значительный потенциал для того, чтобы быть своеобразным рычагом для реформирования системы ЕС, и придает Трибуналу значительную движущую силу. Здесь, однако, серьезным препятствием для Трибунала, с самого начала существования Европейских Сообществ и позднее Евросоюза, была проблема отсутствия реальных гарантий исполнения его решений в национальных системах. Тем не менее, внимания заслуживает тот факт, что в ходе развития интеграционных процессов в рамках ЕС, Трибунал для укрепления собственной политической позиции установил специфический тип отношений (правового диалога) с судами государств-членов ЕС, а затем и с негосударственными субъектами. Доказав свою полезность на пути к укреплению прав и положения этих субъектов в спорах с государственными учреждениями, Трибунал приблизил исполнение своих решений к уровню, который приписывается прецедентному праву в системе common law. Таким образом, был создан новый путь к достижению изменений в режиме функционирования системы ЕС. Трибунал смог вводить в действие свои замыслы интерпретации, которые де-факто означали нередко инновации для системы, в которой он оперировал. Иногда доходило до этого в обход органов исполнительной и законодательной власти какого-либо государства. Иногда происходило это через влияние на окончательные решения государств-членов ЕС. Масштаб явления был значительным. Речь шла как о партикулярных интересах,Краткое содержание монографии имеющих значение для небольшого фрагмента функционирования системы multi-level governance ЕС, так и о делах, влияющих на всю политику в его рамках. Дело было также в переменах, которые можно квалифицировать как преобразующие, т.е. измененяющие способ и диапазон функционирования всей системы Европейского Союза. В следующей главе, авторства Ярослава Чуба, названной „Группы инте- ресов как субъекты европейской интеграции с точки зрения реформирования Европейского Союза”, предметом анализа являются группы интересов, которые играют значительную роль в процессе реформирования Европейского Союза. Группы интересов, как субъекты, активно участвующие в институциональной системе и в системе принятия решений в ЕС, имеют значительное влияние на происходящий процесс реформирования, ввиду постоянно расширяющихся возможностей влияния, которые включают в себя как расширение сферы компетенций отдельных институтов и органов ЕС, так и области политики, проводимой различными институтами ЕС. Независимой переменной являются экзогенные и эндогенные факторы, происходящие в самом Евросоюзе и в его структурах, которые в значительной степени способствуют процессу реформирования ЕС. Этими факторами являются: наличие соответствующих финансовых средств, предназначенных на лоббинг, доступ к институтам ЕС, приоритетные направления развития ЕС, а также изменения в системе голосования. Стоит подчеркнуть, что происходящие изменения в самом Евросоюзе имеют влияние на развитие и реформирование отдельных групп интересов, в том числе и польских. Автор ставит следующие исследовательские вопросы: имели и имеют ли группы интересов значительное влияние на реформирование Европейского Союза? в какой степени группы интересов вносят вклад в процесс реформирования Европейского Союза? достаточно ли активна их лоббинговая деятельность, настолько, что группы интересов играют значительную роль в реформировании ЕС, или они адаптируются к возникающим ситуациям и правому регулированию? какие внешние факторы способствуют тому, что группы интересов могут влиять на процесс реформирования ЕС? В какой степени группы интересов влияют на отдельные институты ЕС, и от чего зависит их активизация в отношении этих институтов? Для более широкого изучения этого явления использована, существенная с точки зрения исследования групп интересов, теория неофункционализма. В главе „Роль и место неправительственных организаций в процессе евро- пейской интеграции и реформирования ЕС” Елена Кучерявая рассматривает избранные аспекты функционирования демократических структур в процессе интеграции и реформирования Европейского Союза. Фокус анализа сконцен- трирован на неправительственных организациях (NGOs). Отправной точкой для исследований стал тезис о том, что современная демократия не может нормально функционировать без гражданского участия, а процесс европейской интеграции и реформирования ЕС не может происходить без участия неправительственных организаций, особенно крупных, сетевых, международных. Вначале автор представляет теории неправительственных организаций и их функции в демократических процессах. Затем исследует сотрудничество неправительственных организаций с институтами ЕС в историческом аспекте, а также анализирует правовые основы, причины и эффекты такого сотрудничества. Выводы показывают, каково положение неправительственных организаций в ЕС как субъектов европейской интеграции и какова их значимость в процессе реформирования ЕС. Затем Себастьян Длуски в главе „Влияние политических партий на евро- пейском уровне в сфере устранения дефицита демократии в Европейском Союзе” анализирует деятельность и функции европейских федераций поли- тических партий, известных широко как «европартии», в аспекте нивелирова- ния явления дефицита демократии в ЕС. Деятельность политических партий, функционирующих на европейском уровне, уже много лет рассматривается как одна из возможностей преодоления части трудностей и задач, стоящих перед ЕС, и, прежде всего, проведения реформы, направленной на ликвидацию или существенное снижение распространенности явления дефицита демократии. Автор поставил гипотезу относительно эффективного противодействия явлению дефицита демократии в ЕС. Эта деятельность по противодействию требует не только расширения сферы полномочий институтов, формирующихся на основе всеобщих выборов, или увеличения прозрачности власти на евро- пейском уровне, но и стимулирования участия граждан государств-членов ЕС в политических делах транснационального характера. Одним из важнейших посредников между гражданами всех государств-членов и институтами ЕС являются европартии. Другие, традиционные избирательные функции, такие как отбор кандидатов на выборах или создание политических элит, европартии реализуют в небольшой степени. Автор главы считает неудовлетворительным влияние европартий на формирование идей и политических программ, в том числе на европеизацию национальных политических партий. В заключение автор делает вывод, что политические партии на европейском уровне должны стать в ближайшие годы субъектами, имеющими существенное влияние на реформирование Европейского Союза в сфере противодействия дефициту демократии. Для ликвидации существующих ограничений необходимо введе- ние новых правовых решений, повышение уровня финансирования и объема предпринимаемых действий, а также получение кадровой и организационной автономии от партий и политических фракций в Европейском Парламенте.
Cechy publikacji
discipline:Nauki o polityce
discipline:Political science
Scholarly monograph
Scholarly monograph is a thematically consistent, comperhensive scholarly treatise. In PBN, conference proceedings books are also considered scholarly monographs. If you are adding a conference proceedings book, please remember to mark also "Collective publication" and "Conference publication" checkboxes.
Monografia naukowa
Monografia naukowa to spójne tematycznie, wyczerpujące opracowanie naukowe. W PBN za monografie naukowe uważane są również zbiorowe książki pokonferencyjne (tzw. conference proceedings). Jeśli dodajesz zbiorową książkę pokonferencyjną, pamiętaj o tym, by zaznaczyć również pola "Publikacja zbiorowa" oraz "Publikacja konferencyjna".
Inne
System-identifier
PBN-R:833593