Ocena organizacji produkcji i efektywności wykorzystania powierzchni paszowej w gospodarstwie wyspecjalizowanym w chowie bydła mlecznego
PBN-AR
Instytucja
Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy
Informacje podstawowe
Rok publikacji
2015
Główny język publikacji
pl
Strony
90
Numer tomu
Seria wydawnicza
Monografie i Rozprawy Naukowe
Numer w serii wydawniczej
47
Numer wydania
Wydawca
Wydawnictwo IUNG-PIB
Miejsce wydania
IUNG-PIB Puławy
ISBN
9788375622089
ISMN
ISSN
Mapa
Link do pełnego tekstu
Identyfikator DOI
Liczba arkuszy
6
Autorstwo oznaczone
Streszczenia
Język
pl
Treść
Celem badań była ocena działalności gospodarstwa prowadzącego produkcję roślinną i zwierzęcą (studium przypadku). Badania przeprowadzono w latach 2012–2013 na przykładzie Rolniczego Zakładu Doświadczalnego IUNG-PIB w Werbkowicach (woj. lubelskie), w którym głównym kierunkiem działalności jest chów bydła mlecznego prowadzony w oborze wolnostanowiskowej. Podstawę opracowania stanowiły materiały źródłowe dokumentacji materiałowej i finansowej działalności RZD za lata 2012–2013. Przeprowadzono ocenę w aspekcie: produkcyjno-organizacyjnym, struktury i efektywności wykorzystania powierzchni paszowej oraz ekonomicznym. Dokonano także oceny stopnia zrównoważenia produkcji w gospodarstwie. W analizie zastosowano szereg kryteriów oraz wskaźników powszechnie stosowanych w ekonomice rolnictwa. Przeprowadzono również ocenę gospodarstwa w zakresie stopnia zrównoważenia z wykorzystaniem modelu RISE, który jest bardzo dobrym uzupełnieniem innych istniejących już narzędzi służących szacowaniu stopnia zrównoważenia produkcji rolniczej. Analiza wykazała, że RZD Werbkowice prowadzi działalność w korzystnych warunkach agroekologicznych, co ma istotny wpływ na poziom uzyskiwanych plonów uprawianych gatunków roślin. Ogólny wskaźnik rolniczej przestrzeni produkcyjnej rejonu, w którym położone jest gospodarstwo jest wyższy o 25 pkt od średniego dla woj. lubelskiego i o 33 pkt od średniego dla kraju. Organizacja produkcji roślinnej była bezpośrednio podporządkowana potrzebom produkcji zwierzęcej, z uwzględnieniem specjalizacji kierunkowej. W badanym RZD uprawiane były wysokowydajne gatunki rośliy typowe dla gleb pszenno-buraczanych zaliczanych do kompleksu pszennego bardzo dobrego i dobrego oraz żytniego bardzo dobrego. Powierzchnia zasiewów zajmowała 191,1 ha. W strukturze zasiewów największy udział stanowiły zboża (32,3%) oraz burak cukrowy (31,4%). Spośród roślin towarowych w gospodarstwie uprawiana była marchew jadalna – 5,2% w strukturze zasiewów. Pozostałą cześć stanowiły rośliny pastewne (łącznie 31,1%), w tym: kukurydza (14,5% w strukturze zasiewów), koniczyna z trawami (9,5%) oraz lucerna mieszańcowa z trawami (7,1%). Produkcyjność ziemi wyrażona w jednostkach zbożowych wynosiła 43,3 w pierwszym roku badań (2012) oraz 38,1 w drugim roku badań (2013). Obsada inwentarza produkcyjnego w gospodarstwie nie przekraczała dopuszczalnego poziomu, ale była wysoka – średnio 1,12 DJP·ha-1 UR. Udział bydła w strukturze utrzymywanego inwentarza żywego był również wysoki – 97%. Produkcja zwierzęca w gospodarstwie wynosiła średnio w analizowanych latach 67,2 j.zb.·ha-1 UR, zaś produkcja żywca wołowego – 228 kg·ha-1 UR. Z uwagi na wysoki potencjał genetyczny krów utrzymywanych w badanym Zakładzie, średnia roczna wydajność mleczna określona na podstawie oceny Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Producentów Mleka wyniosła w 2012 r. 8,7 tys. litrów, zaś w 2013 r. – 9,2 tys. litrów. W RZD Werbkowice stwierdzono dość poprawne gospodarowanie składnikami nawozowymi. W badanym okresie odnotowano stosunkowo niewielkie nadwyżki bilansowe azotu i potasu, odpowiednio 24 oraz 5 kg·ha-1 UR. Wskaźnik oceny agrośrodowiskowej, tj. indeks pokrycia gleb roślinnością w okresie zimowym, wynosił średnio w badanym okresie 48%, co należy uznać za stosunkowo poprawne. Stosowane w gospodarstwie uproszczone zmianowanie zbożowe z uprawą kukurydzy na zielonkę oraz wykorzystywanie słomy (plonu ubocznego zbóż) na ściółkę umożliwiło w 2012 r. uzyskanie dodatniego salda bilansu substancji organicznej na poziomie 0,70 t·ha-1, z kolei w 2013 r. nastąpiło obniżenie salda do poziomu 0,10 t·ha-1. Wynikało to z redukcji nawożenia obornikiem, zmniejszenia ilości przyoranej słomy, a także niewielkiego zmniejszenia (o 8,5%) obsady utrzymywanych zwierząt. W syntetycznej ocenie agroekologicznej gospodarstwo cechowało się średnim stopniem zrównoważenia. Na ogół korzystnie kształtowała się ocena takich wskaźników jak: udział zbóż w strukturze zasiewów, liczba gatunków w zasiewach, pokrycie gleby roślinnością w ciągu roku, bilans glebowej materii organicznej oraz liczba zabiegów ochrony roślin. W łącznej ocenie stopnia zrównoważenia produkcyjnego oraz środowiskowo-produkcyjnego gospodarstwo uzyskało wysoką ocenę. Wszystkie poddane analizie wskaźniki kształtowały się na korzystnym poziomie, spełniając tym samym wymagane kryteria. Analiza gospodarstwa w ocenie stopnia zrównoważenia za pomocą modelu RISE wykazała, że pomimo tego, że większość ze wskaźników uwzględnianych w ocenie przyjmowało wartości dodatnie, to gospodarstwa nie można uznać za zrównoważone, ponieważ nie uzyskało pozytywnych wartości 12 wskaźników składających się na końcowy wynik. Największe ograniczenia w osiągnieciu całkowitej pozytywnej oceny stopnia zrównoważenia spowodowane były ujemnymi wartościami wskaźników: „bioróżnorodność” oraz ”potencjał emisyjny N i P”. Wartości wskaźników świadczą bardziej o realizacji celów ekonomicznych niż ekologicznych. W strukturze powierzchni paszowej gospodarstwa dominowały trwałe użytki zielone i kukurydza, a pozostałe gatunki roślin pastewnych uprawiane na gruntach ornych stanowiły jej uzupełnienie. Obszar podstawowej powierzchni paszowej przypadającej na 1 DJP wynosił średnio w badanych latach 1,05 ha. Wielkość tego wskaźnika jest uzależniona również od produkcyjności powierzchni paszowej i struktury inwentarza żywego. Powierzchnia uprawy kukurydzy na kiszonkę przypadająca na 1 DJP utrzymywanego bydła wynosiła 0,05 ha, a na 1 DJP krowy mlecznej 0,08 ha. Obciążenie pastwiska, wykorzystywane do produkcji zielonki, wyrażone liczbą DJP bydła ogółem w gospodarstwie wynosiło 0,22. System żywienia bydła opierał się na produkowanych w gospodarstwie paszach objętościowych, w tym przede wszystkim na zielonce z pastwisk, kiszonce z kukurydzy, sianokiszonce z łąk, pastwisk i mieszanek bobowato-trawiastych. Na podstawie analizy produkcyjności uprawianych gatunków roślin na gruntach ornych i użytkach zielonych stwierdzono, że ilość produkowanych pasz objętościowych w całości pokrywa potrzeby pokarmowe utrzymywanego pogłowia bydła. Natomiast dla pełnego pokrycia zapotrzebowania na białko paszowe wskazane jest zwiększenie produkcji ziarna zbóż i wysokobiałkowych nasion roślin strączkowych.
Cechy publikacji
SCHOLARLY_MONOGRAPH
Inne
System-identifier
740770